1.3.3 Właściwości zmysłowe

Instrukcja nie może wskazywać elementów wyłącznie kształtem, kolorem, rozmiarem, położeniem albo dźwiękiem, jak „okrągły przycisk” czy „menu po prawej”.

/ Czego wymaga

Instrukcje muszą działać także dla kogoś, kto nie widzi ekranu albo nie słyszy strony. „Naciśnij okrągły przycisk”, „skorzystaj z menu po prawej” albo „przejdź dalej, gdy usłyszysz sygnał” wskazują coś wyłącznie kształtem, kolorem, rozmiarem, położeniem, orientacją albo dźwiękiem. Użytkownik czytnika ekranu żadnej z tych cech nie usłyszy, osoba korzystająca z powiększenia widzi naraz tylko mały fragment ekranu, a na telefonie „prawa kolumna” zwykle przesuwa się pod treść.

Kryterium nie zakazuje takich wskazówek. W3C zauważa, że kształt i położenie pomagają wielu użytkownikom, także osobom z niepełnosprawnością poznawczą, o ile instrukcja daje też inny sposób rozpoznania elementu, zwykle jego widoczną etykietę albo nagłówek. Tam, gdzie „powyżej” i „poniżej” oznaczają wcześniej i później w kolejności czytania, zwrot w rodzaju „wybierz jeden z linków poniżej” jest dopuszczalny, jeśli odniesienie jest jednoznaczne. Wymagania dotyczące samego koloru zawiera kryterium 1.4.1.

/ Jak strony go nie spełniają

Ankieta mówi „naciśnij okrągły przycisk, aby wysłać, i kwadratowy, aby anulować”, a oba przyciski pokazują tylko ikonę.
Strona pomocy mówi „formularze są w prawej kolumnie”, a na telefonie ta kolumna wyświetla się pod artykułem.
Formularz mówi „kliknij zielony przycisk, aby kontynuować”, a na samym przycisku jest napis „Dalej”.
Lista produktów oznacza dostępność kółkiem albo kwadratem, a legenda objaśnia oba znaki tylko ich kształtem.
Test online mówi „odpowiedz, gdy usłyszysz sygnał”, a na ekranie nic się w tej chwili nie zmienia.

/ Jak sprawdzić samodzielnie

Przeczytaj każdą instrukcję na stronie: podpowiedzi w formularzach, teksty pomocy, komunikaty o błędach, dymki, kroki wprowadzenia i legendy.
Zaznacz każdą, która wskazuje coś kształtem, kolorem, rozmiarem, położeniem na ekranie, orientacją albo dźwiękiem.
Przy każdej zaznaczonej sprawdź, czy to samo zdanie nazywa element także jego widoczną etykietą, nagłówkiem albo tekstem.
Włącz darmowy czytnik ekranu, NVDA w Windows albo VoiceOver na Macu lub iPhonie, i wykonaj instrukcję bez patrzenia.
Zwęź okno do szerokości telefonu albo powiększ stronę do 400 procent i sprawdź, czy „lewo”, „prawo” i „pasek boczny” nadal opisują, gdzie co jest.

/ Jak to naprawić

Nazywaj kontrolkę jej etykietą: „wybierz Wyślij” zamiast „wybierz okrągły przycisk”. Wskazówkę wizualną można zostawić: „zielony przycisk Dalej na dole strony”.
Zastąp odwołania do położenia nazwą nagłówka albo linkiem wewnątrz strony: „zobacz Powiązane formularze”, z linkiem do #powiazane-formularze.
Daj przyciskom z samą ikoną widoczną etykietę tekstową, żeby instrukcja miała słowo, do którego może się odwołać.
Umieść tekst przy każdym symbolu w legendzie, „Dostępny” i „Na zamówienie”, albo nadaj obrazkom symboli tekst alternatywny, który mówi to samo.
Łącz każdy sygnał dźwiękowy z widoczną zmianą na ekranie i komunikatem tekstowym, na przykład wierszem stanu „Nagrywanie rozpoczęte”.

/ Co sprawdza nasz skaner

Nasz skan nie ma testu przypisanego do 1.3.3. Znalezienie instrukcji, która opiera się na kształcie, położeniu, kolorze albo dźwięku, wymaga przeczytania tekstów z myślą o układzie strony, na przykład wychwycenia „zielonego przycisku” i sprawdzenia, czy przycisk jest też nazwany. Takie czytanie wykonuje człowiek w trakcie audytu ręcznego.

/ Kto je łamie, według naszych pomiarów

Cotygodniowy indeks nie ma danych dla tego kryterium, bo żaden test uruchamiany przez skan witryny go nie sprawdza. Ocenia je człowiek i do tego służy audyt ręczny.

Jedna strona na podmiot, mierzona automatycznie w tygodniowym cyklu. Jeśli podmiot coś naprawił od ostatniego pomiaru, zmiana będzie widoczna przy następnym, a każdy podmiot może odpowiedzieć na swojej stronie.

/ Pytania o to kryterium

Czy WCAG dopuszcza sformułowanie „patrz poniżej”?

Tak, w większości przypadków. W3C wyjaśnia, że w językach, w których „powyżej” i „poniżej” oznaczają to, co występuje wcześniej i później w treści, zwroty takie jak „wybierz jeden z linków poniżej” albo „wszystkie powyższe” są zgodne, jeśli przywołana treść rzeczywiście stoi w tym miejscu kolejności czytania, a odniesienie jest jednoznaczne. „Ramka po lewej” to co innego, bo lewa strona nic nie znaczy w kolejności czytania.

Czym 1.3.3 różni się od kryterium 1.4.1 Użycie koloru?

1.3.3 dotyczy instrukcji: nie mogą opierać się wyłącznie na cechach zmysłowych, takich jak kształt, kolor, rozmiar, położenie czy dźwięk. 1.4.1 dotyczy każdej informacji: kolor nie może być jedynym wizualnym sposobem jej przekazania, wskazania działania ani wyróżnienia elementu. Instrukcja, która mówi tylko „kliknij zielony przycisk”, może nie spełniać obu.

Czy instrukcje mogą nadal wspominać ikony, kolory i położenie?

Tak. W3C pisze, że kształt i położenie są skuteczną wskazówką dla wielu użytkowników, także osób z niepełnosprawnością poznawczą, i kryterium nie powinno do nich zniechęcać. Wymaganiem jest słowo „wyłącznie”. Instrukcja „wybierz zieloną strzałkę z napisem Dalej w prawym dolnym rogu” przechodzi, bo napis jest dostępny dla każdego, kto nie widzi strzałki ani jej koloru.

Zmierz własną stronę Wszystkie zmierzone bariery